ثبت های حسابداری

اجزا و اقلام اصلی ثبت های حسابداری

ثبت های حسابداری عبارت اند از :

دارایی ها، بدهی ها ، سرمایه و درآمد و هزینه که در صفحه بعد به توضیح هر یک از آنها می پردازیم :

دارایی ها

بر اساس شکل بالا آیا می توانید دارایی را تعریف کنید؟ اگر شرکتی تأسیس کنید می توانید انواع
دارایی شرکت خود را شناسایی کنید؟ آنها را بنویسید.

دارایی ها منابع اقتصادی مؤسسه هستند،که فعالیت های اقتصادی با استفاده از آنها انجام می گیرد. اموال،
مطالبات و سایر منابع اقتصادی متعلق به یک مؤسسه، که )در نتیجه معاملات و عملیات مالی ایجاد شده(
قابل شناسایی به پول و دارای منافع آتی است، «دارایی » نامیده می شود.

مقاله با نحوه ثبت های حسابداری و ثبت های حسابداری خرید ثبت های حسابداری خرید و فروش  آموزش ثبت های حسابداری فروش ثبت های حسابداری فروش کالا یاد میدهد
مؤسسات بر حسب نوع و حجم فعالیتشان، دارایی های مختلفی دارند. برخی دارایی ها شامل موارد زیر است :

وجه نقد:

وجه نقد عبارت است از موجودی نقد و سپرده های دیداری نزد بانک ها و مؤسسات مالی، اعم
از ریالی و ارزی.

مطالبات :

بیانگر طلب مؤسسه از اشخاص دیگر است که در حسابداری شامل حساب های دریافتنی و
اسناد دریافتنی می باشد.

حساب های دریافتنی:

شامل مطالبات مؤسسه از دیگران است که بابت آن، سفته یا چک از شخص
بدهکار دریافت نشده است.

اسناد دریافتنی:

اسناد دریافتنی شامل مطالبات مؤسسه از دیگران است که بابت آن سفته یا چک
از شخص بدهکار دریافت شده است.

چنانچه سررسید اسناد دریافتنی یک سال یا کمتر باشد به عنوان اسناد دریافتنی کوتاه مدت و چنانچه
سررسید آنها بیشتر از یک سال باشد به عنوان اسناد دریافتنی بلند مدت بیان می شود.

تصویر مرتبط

اموال، ماشین آلات و تجهیزات: دارایی هایی که برای انجام عملیات یا فعالیت های یک مؤسسه مورد
استفاده قرار می گیرند و عمر بیشتر از یک سال دارند را تحت عنوان اموال، ماشین آلات و تجهیزات طبقه بندی
می نماییم. زمین ، ساختمان ، وسایل نقلیه ، ماشین آلات جهت تولید، اثاثه اداری نمونه هایی از این دارایی ها
هستند.

فعالیت
وجه نقد
پیش پرداخت ها
دارایی ها
ملزومات و اقلام مصرفی
مطالبات

مقاله با نحوه ثبت های حسابداری و ثبت های حسابداری خرید ثبت های حسابداری خرید و فروش  آموزش ثبت های حسابداری فروش ثبت های حسابداری فروش کالا یاد میدهد

موجودی های مواد و کالا:

موجودی های مواد و کالا به دارایی هایی گفته می شود که به منظور فروش،
استفاده در ساخت محصول و مصرف در ارائه خدمات، تهیه و نگهداری می شود.

موجودی هایی که برای فروش نگهداری می شوند موجودی کالا می نامند و موجودی هایی که به منظور استفاده
در ساخت محصول و یا ارائه خدمات نگهداری می شوند، موجودی مواد می گویند.

ملزومات و اقلام مصرفی:

نوعی از دارایی است که در جریان فعالیت های یک مؤسسه خریداری می شود و
به تدریج به مصرف می رسد مانند: نوشت افزار و ….

پیش پرداخت ها: وجوهی که مؤسسه برای دریافت خدمات یا کالا در آینده، پرداخت می نماید.

به تعهدات ایجاد شده برای یک مؤسسه در قبال اخذ وجه نقد و یا دریافت کالا یا خدمات بدهی می گویند.

پرداخت بدهی می تواند نقدی، با انتقال دارایی ها و یا انجام خدمات تسویه گردد. برخی از بدهی ها عبارت اند از:

اسناد پرداختنی:

اسناد تجاری که از سوی مؤسسه به واسطۀ دریافت کالا یا خدمات صادر شده است.

حساب های پرداختنی:

بدهی های مؤسسه به دیگران بابت خرید نسیه دارایی یا دریافت خدمات از
دیگران که ایجاد شده است.

وام پرداختنی:

میزان بدهی مؤسسه بابت استقراض منابع مالی از اشخاص حقیقی یا حقوقی )بانک ها و
مؤسسات اعتباری و …(

پیش دریافت ها:

وجوهی که بابت ارائه خدمات یا کالا در آینده، از مشتریان دریافت شده است.

بدهی عبارت است از:

حقوق مالی اشخاصی غیر از مالک نسبت به دارایی های یک واحد اقتصادی

سرمایه

سرمایه عبارت است از مابه التفاوت دارایی ها و بدهی های یک مؤسسه که بیانگر حق مالی مالک یا مالکان
یک مؤسسه می باشد.

سرمایه مؤسسه ناشی از آورده نقدی و یا غیرنقدی مالک )یا مالکان( به هنگام تشکیل مؤسسه و یا پس از
تشکیل مؤسسه است.

آورده نقدی مالک شامل وجوه نقدی است که مالک )یا مالکان( در مؤسسه سرمایه گذاری
می کند و آورده غیر نقدی شامل دارایی هایی غیر از وجه نقد است که مالک )یا مالکان( به عنوان سرمایه به
مؤسسه می آورد.

عوامل مؤثر بر سرمایه

درآمد

به کلیه دریافتی های اشخاص )شامل وجه نقد، اسناد دریافتنی و یا حساب های دریافتنی( که در قبال فروش
کالا یا ارائه خدمات از کلیه اشخاص کسب می نماید، درآمد می گویند. درآمد موجب افزایش سرمایه می گردد.

هزینه

تمامی اشخاص به منظور اداره امور و کسب درآمد مخارجی را متحمل می شوند که هزینه نام دارد. هزینه
به موجب خروج وجه نقد و کاهش دارایی ها و افزایش بدهی ها ایجاد و در نهایت موجب کاهش سرمایه
می گردد. مانند هزینه حقوق و دستمزد، هزینه آب و برق و تلفن و … .

مقاله با نحوه ثبت های حسابداری و ثبت های حسابداری خرید ثبت های حسابداری خرید و فروش  آموزش ثبت های حسابداری فروش ثبت های حسابداری فروش کالا یاد میدهد

معادله حسابداری

در حسابداری، معادله زیر را معادلۀ اصلی حسابداری
می گویند:
دارایی = بدهی + سرمایه

همان طور که ملاحظه می نمایید اگر به سرمایه هر شخص )حقیقی یا حقوقی( ، بدهی های او نیز اضافه گردد،
می توان میزان دارایی آن شخص را به دست آورد.

1- به نظر شما چه تفاوت هایی بین دارایی ها و بدهی ها و سرمایه وجود دارد؟ تفاوت آنها را به کمک
هنرآموز خود برشمارید.

2 -با دوستان خود شرکت یا فروشگاهی را به صورت فرضی تأسیس کنید و دارایی و بدهی و سرمایه
شرکت خود را تعیین کنید.

اکنون برای آشنایی بهتر و بیشتر با چگونگی به کارگیری معادله حسابداری در رویدادهای مختلف مالی، این
معادله را در قالب یک مثال برای یک شرکت که وقایع یا رویدادهای مالی آن به شرح زیر است به کار می بریم:

1- آقای تمدن شرکت تمدن را افتتاح نموده و برای تأسیس آن، مبلغ 3،000،000 ریال به حساب بانک
واریز نمود.

دارایی = بدهی + سرمایه

3،000،000 = 0 + 3،000،000

2 -مبلغ 500،000 ریال طی صدور چک به منظور فعالیت های شرکت از حساب بانک خارج و به صندوق
شرکت واریز نمود.

دارایی = بدهی + سرمایه

500،000 2،500،000+ = 0 + 3،000،000

صندوق + بانک = بدهی ها + سرمایه

3 برای خرید ساختمان مبلغ 1،000،000 ریال از حساب شرکت نزد بانک به فروشنده پرداخت کرد:

دارایی = بدهی + سرمایه

1،000،000 + 500،000 1،500،000+ = 0 + 3،000،000

ساختمان + صندوق + بانک = بدهی + سرمایه
4 مبلغ 500،000 ریال اثاثه شامل میز و صندلی و سایر لوازم مورد نیاز برای شرکت به صورت نسیه خریداری
نمود:
دارایی = بدهی + سرمایه

500،000 + 1،000،000 + 500،000 1،500،000+ = 500،000 + 3،000،000

اثاثه + ساختمان + صندوق + بانک = حساب های پرداختنی + سرمایه

5 قسمتی از بدهی خود را بابت خرید اثاثه به مبلغ 300،000 ریال از محل حساب شرکت پرداخت نمود:

دارایی = بدهی + سرمایه

500،000 + 1،000،000 + 500،000 1،200،000+ = 200،000 + 3،000،000

اثاثه + ساختمان + صندوق + بانک = حساب های پرداختنی + سرمایه

6- نیمی از ساختمان به مبلغ 500،000 ریال به صورت نسیه به فروش رسید:

دارایی = بدهی + سرمایه

500،000 + 500،000 + 500،000 + 500،000 1،200،000+ = 200،000 + 3،000،000

حساب های دریافتنی + اثاثه + ساختمان + صندوق + بانک = حساب های پرداختنی + سرمایه

در پایان ماه دوم فعالیت، شرکت بابت خدماتی که ارائه نمود، مبلغ 2،000،000 ریال به طور نقد دریافت
کرد.به این مبلغ دریافت شده درآمدگفته می شود

در این حالت دارایی افزایش می یابد و از طرفی سرمایه هم به طور غیر مستقیم افزایش می یابد.

دارایی = بدهی + سرمایه

500،000 + 500،000 + 500،000 + 1،200،000+2،500،000 = 200،000 + 3،000،000 + 2،000،000 

حساب های دریافتنی + اثاثه + ساختمان + صندوق + بانک = حساب های پرداختنی + سرمایه + درآمد

8- در پایان ماه دوم فعالیت شرکت مبلغ 1،000،000 ریال بابت هزینه آب و برق، حقوق و دستمزد و
هزینه های متفرقه پرداخت گردید

در این حالت دارایی کاهش می یابد و از طرفی سرمایه هم به طور غیر مستقیم کاهش می یابد.

دارایی = بدهی ها + سرمایه

500،000 + 500،000 + 500،000 + 1،200،000+1،500،000 = 200،000 + 3،000،000 +  1،000،000 – 2،000،000 

حساب های دریافتنی + اثاثه + ساختمان + صندوق + بانک = حساب های پرداختنی+ سرمایه + هزینه درآمد

 

نکته :

در معادله حسابداری، حساب های مربوط به دارایی ها ماهیت بدهکار (در طرف راست) و حساب های

مربوط به بدهی ها و سرمایه، ماهیت بستانکار (در طرف چپ) می آیند. حساب های درآمد مشابه حساب

سرمایه ا(فزاینده سرمایه)، مانده بستانکار و هزینه ها برعکس حساب سرمایه (کاهنده سرمایه)، مانده

بدهکار دارند.

 

حال برای شناخت بیشتر معادله حسابداری و تأثیر رویداد های مختلف بر آن، رویداد های فوق به شکل زیر
نمایش داده می شود:

مقاله با نحوه ثبت های حسابداری و ثبت های حسابداری خرید ثبت های حسابداری خرید و فروش  آموزش ثبت های حسابداری فروش ثبت های حسابداری فروش کالا یاد میدهد

 

اکنون با توجه به تغییرات به وجود آمده معادله حسابداری را به نحو دیگری نشان می دهیم:
یعنی برای بیان اجزای معادله حسابداری:

دارایی = بدهی + سرمایه

آن را به حالت زیر تبدیل می نماییم :

با توجه به این نکته که هر حسابی که در طرف چپ یا راست این تساوی (معادله حسابداری) باشند، به طرف

چپ یا راست شکل زیر (ترازنامه) منتقل می شوند.

مقاله با نحوه ثبت های حسابداری و ثبت های حسابداری خرید ثبت های حسابداری خرید و فروش  آموزش ثبت های حسابداری فروش ثبت های حسابداری فروش کالا یاد میدهد

ثبت های حسابداری

رویدادهای مالی

وقایعی اقتصادی هستند که حداقل بر یکی از عناصر معادله اساسی حسابداری (دارایی، بدهی و سرمایه)

تأثیر گذار بوده، و موجب افزایش یا کاهش هر یک از اجزای معادله حسابداری می گردند.

تعریف دورۀ مالی و سال مالی

دورۀ مالی عبارت است از، دوره های زمانی مساوی که برای آن گزارش های مالی جداگانه ای به مسئولین
مربوطه ارائه می گردد به هر دورۀ مالی که برابر با یک سال شمسی باشد سال مالی می گویند.

چرخه حسابداری

عملیات حسابداری را که به طور پیاپی در هر دوره مالی تکرار می شوند چرخه حسابداری می گویند. برای ثبت
رویدادها در سند حسابداری، باید رویدادها به زبان حسابداری تبدیل شوند.

زبان حسابداری ثبت های حسابداری

مهم ترین و اساسی ترین کار حسابدار این است که بتواند رویدادهای مالی را به زبان حسابداری تفسیر نماید.
یعنی یک حسابدار باید بتواند با استفاده صحیح از دانش خود، تمام وقایع و رویدادهای مالی را شناخته و
تجزیه و تحلیل نموده و بداند که این رویداد بر کدام یک از اجزای معادله حسابداری تأثیر می گذارد.
زبان حسابداری بدهکار و بستانکار است. ( یا همان بد و بس)بدین معنی که به جای اینکه بگوییم عددی را

در سمت راست یک حساب بنویسیم، می گوییم آن حساب را بدهکار کنیم و همین طور به جای اینکه بگوییم
عددی را در سمت چپ یک حساب بنویسیم، می گوییم آن حساب را بستانکار کنیم.

حساب و تعریف آن در حسابداری

حساب پایه اصلی سیستم حسابداری است که برای تجزیه و تحلیل و ثبت معاملات و عملیات (کلیه رویدادهای

مالی) به آن نیاز داریم، حساب، دارای یک خط افقی و یک خط عمودی به شکل حرف »T« است و هر حساب

دارای سه بخش است:

1 عنوان حساب : که در بالای T نوشته می شود

2 بدهکار : که در سمت راست T نوشته می شود (بد)« حساب »

3 بستانکار : که در سمت چپ T نوشته می شود(بس)  «حساب»

ثبت های حسابداری

مقاله با نحوه ثبت های حسابداری و ثبت های حسابداری خرید ثبت های حسابداری خرید و فروش  آموزش ثبت های حسابداری فروش ثبت های حسابداری فروش کالا یاد میدهد

قواعد بدهکار یا بستانکار کردن حساب—-ثبت های حسابداری

با توجه به معادله حسابداری و آثار هر رویداد مالی بر اجزای معادله، ابتدا با شناخت صحیح هر حساب که در
طرف راست ترازنامه قرار می گیرد مانند: دارایی ها و یا در طرف چپ ترازنامه مانند: بدهی ها یا سرمایه می توان
تشخیص داد، افزایش یا کاهش آن حساب باید در طرف راست حساب یا چپ حساب مربوطه اعمال گردد.

مقاله با نحوه ثبت های حسابداری و ثبت های حسابداری خرید ثبت های حسابداری خرید و فروش  آموزش ثبت های حسابداری فروش ثبت های حسابداری فروش کالا یاد میدهد

 

سیستم حسابداری ثبت دو طرفه—ثبت های حسابداری

سیستمی است که برای ثبت یک رویداد مالی یک یا چند حساب بدهکار و یک یا چند حساب بستانکار
می شوند، به نحوی که جمع اقلام بدهکار و بستانکار با هم برابر است. با توجه به مثال آقای تمدن که در
صفحه ٢١ بیان شد، ثبت های حسابداری هر قسمت به شرح زیر می باشد:

1 به دلیل افزایش در دارایی حساب بانک به مبلغ 3،000،000 ریال بدهکار و به دلیل افزایش در سرمایه،
حساب سرمایه به همین میزان بستانکار می شود.

٢ به دلیل افزایش در دارایی حساب صندوق به مبلغ 500،000 ریال بدهکار و به دلیل کاهش در دارایی
حساب بانک به همین میزان بستانکار می شود.

٣ به دلیل افزایش در دارایی حساب ساختمان به مبلغ 1،000،000 ریال بدهکار و به دلیل کاهش در
دارایی حساب بانک به همین میزان بستانکار می شود.
فعالیت

ثبت های حسابداری

حسابداری دریافت ها و پرداخت ها—ثبت های حسابداری

٤ به دلیل افزایش در دارایی حساب اثاثه به مبلغ 500،000 ریال بدهکار و به دلیل خرید نسیه و

افزایش بدهی حساب های پرداختنی به همین میزان بستانکار می شود.

٥ به دلیل کاهش بدهی حساب های پرداختنی به مبلغ 300،000 ریال بدهکار و به دلیل کاهش در دارایی
حساب بانک به همین میزان بستانکار می شود.

٦ به دلیل افزایش در دارایی حساب های دریافتنی به مبلغ 500،000 ریال بدهکار و به دلیل کاهش در
دارایی حساب ساختمان به همین میزان بستانکار می شود.

7 به دلیل افزایش در دارایی، حساب صندوق به مبلغ ٢،000،000 ریال بدهکار و به دلیل افزایش در
سرمایه حساب سرمایه به همین میزان بستانکار می شود.

8 به دلیل افزایش در دارایی حساب هزینه به مبلغ 1،000،000 ریال بدهکار و به دلیل کاهش در دارایی،
حساب صندوق به همین میزان بستانکار می شود.

مانده گیری حساب ها ***ثبت های حسابداری

پس از تجزیه و تحلیل رویدادهای مالی، افزایش و یا کاهش در حساب های مربوطه اعمال شده و سپس
مانده گیری انجام می گیرد. برای مانده گیری یک حساب نخست ارقام بدهکار و ارقام بستانکار آن را جداگانه
جمع نموده زیر هر ستون یادداشت و سپس جمع طرف کوچک تر را از جمع طرف بزرگ تر کسر می کنیم به
حاصل این تفریق مانده حساب گفته می

مقاله با نحوه ثبت های حسابداری و ثبت های حسابداری خرید ثبت های حسابداری خرید و فروش  آموزش ثبت های حسابداری فروش ثبت های حسابداری فروش کالا یاد میدهد

کد حساب: برای هر حساب یا سرفصل حسابداری در نرم افزارها به طور دلخواه و با توجه به وسعت و
محدودیت های پیش رو یک کد در نظر می گیرند.

شرح : در اولین سطر و در ابتدای حاشیه سمت راست ستون شرح ، نام حسابی که بدهکار شده است نوشته
می شود. پس از نوشتن نام حسابی که بدهکار شده است، نام حسابی که بستانکار شده در زیر آن، با حدود ٢
سانتی متر فاصله از سمت راست نوشته شود.

توجه : همیشه اول حسابی را که بدهکار شده است می نویسند و بعد از آن حسابی که بستانکار شده است
نوشته می شود.

مبلغ جزء : در صورتی که هر یک از مبالغ کل )چه بدهکار، چه بستانکار( دارای ریز یا جزئی باشند در این
ستون می آید.

مبلغ بدهکار: مبلغی را که حساب موردنظر بدهکار شده است، درج می شود.

مبلغ بستانکار: مبلغی را که حساب موردنظر بستانکار شده است، ثبت می شود.

جمع بدهکار: جمع مبالغ ستون بدهکار است.

جمع بستانکار: جمع مبالغ ستون بستانکار است.

شرح سند: بیانگر نحوه وقوع رویداد مالی است.

تنظیم کننده: کسی که مدارک و مستندات را جمع آوری نموده و براساس آنها سند حسابداری را تهیه کرده
است.

تأییدکننده: شخصی است که صحت سند و درست و تکمیل بودن مدارک و مستندات ضمیمه آن را تأیید می کند.
تصویب کننده: شخصی که پس از تأیید سند، آن را جهت ثبت در دفاتر تصویب می نماید.

ثبت های ساده و مرکب**Accounting records ثبت های حسابداری
ثبت معاملات و عملیات مالی در حساب ها بر دو نوع است:

1 ثبت ساده 2 ثبت مرکب

ثبت ساده: هر ثبتی را که یک حساب )آرتیکل( بدهکار و یک حساب )آرتیکل( بستانکار داشته باشد ثبت
ساده می گویند.

ثبت مرکب: هر معامله الزاماً تنها دارای یک حساب )آرتیکل( بدهکار و یک حساب )آرتیکل( بستانکار
نیست. بلکه ممکن است در یک معامله چند حساب بدهکار یا بستانکار شود. هر ثبتی که بیش از یک حساب
)آرتیکل( بدهکار و یا بیش از یک حساب )آرتیکل( بستانکار داشته باشد ثبت مرکب خوانده می شود. بدون
توجه به اینکه در یک ثبت مرکب چند حساب بدهکار یا بستانکار می شود معمولاً تمام حساب های بدهکار

قبل از حساب های بستانکار ثبت می شوند.

ثبت های حسابداری

مقاله با نحوه ثبت های حسابداری و ثبت های حسابداری خرید ثبت های حسابداری خرید و فروش  آموزش ثبت های حسابداری فروش ثبت های حسابداری فروش کالا یاد میدهد

حسابداری وجوه نقد

با توجه به مطالبی که در خصوص معادله حسابداری، سند حسابداری و وظایف یک حسابدار خزانه بیان
گردید به بحث در خصوص حسابداری وجوه نقد و حسابداری اسناد تجاری می پردازیم:
با توجه به ثبت های حسابداری باید حساب صندوق در پایان دوره مالی دارای مانده بدهکار باشد.

مقاله با نحوه ثبت های حسابداری و ثبت های حسابداری خرید ثبت های حسابداری خرید و فروش  آموزش ثبت های حسابداری فروش ثبت های حسابداری فروش کالا یاد میدهد

ثبت های حسابداری

 

مقاله با نحوه ثبت های حسابداری و ثبت های حسابداری خرید ثبت های حسابداری خرید و فروش  آموزش ثبت های حسابداری فروش ثبت های حسابداری فروش کالا یاد میدهد

ثبت های حسابداری

مقاله با نحوه ثبت های حسابداری و ثبت های حسابداری خرید ثبت های حسابداری خرید و فروش  آموزش ثبت های حسابداری فروش ثبت های حسابداری فروش کالا یاد میدهد

 

کلمات کلیدی مقاله:

ثبت های حسابداری خرید
ثبت های حسابداری خرید و فروش
جزوه ثبت های حسابداری
ثبت های حسابداری قرض الحسنه
ثبت های حسابداری اوراق قرضه
ثبت های حسابداری صندوق قرض الحسنه
ثبت های حسابداری فروش
ثبت های حسابداری فروش کالا
ثبت های حسابداری هزینه
ثبت های حسابداری اجاره ها
ثبت های حسابداری هزینه ها
ثبت های حسابداری انبار
دانلود گنجینه ثبت های حسابداری

 

مطالعه بیشتر